Jak wspierać bliską osobę w depresji?

Kiedy bliska osoba choruje na depresję, naturalnym odruchem jest chęć pomocy. Problem w tym, że sposoby, które zwykle stosujemy, aby kogoś pocieszyć — motywowanie, szukanie rozwiązań, przypominanie o pozytywnych stronach życia — w depresji mogą nie działać.

Wsparcie osoby w depresji nie polega na przekonaniu jej, żeby zaczęła myśleć pozytywnie. Często ważniejsze jest potraktowanie jej stanu poważnie, pozostanie w kontakcie i pomoc w dotarciu do profesjonalnego leczenia.

„Weź się w garść” nie pomaga. Ale co powiedzieć zamiast tego?

Depresja może wpływać na energię, motywację, koncentrację, sen, zdolność odczuwania przyjemności i sposób myślenia o sobie oraz przyszłości. Dlatego rzeczy, które z zewnątrz wydają się proste — wstanie z łóżka, odebranie telefonu czy wyjście z domu — mogą wymagać ogromnego wysiłku.

Zdania takie jak „inni mają gorzej”, „musisz się czymś zająć” czy „wyjdź do ludzi” mogą zwiększać poczucie niezrozumienia i winy.

Nie trzeba jednak znajdować idealnych słów. Czasami wystarczy:

„Widzę, że jest Ci naprawdę trudno. Jestem obok. Co mogę dziś dla Ciebie zrobić?”

Wsparcie nie musi oznaczać naprawiania sytuacji.

Jak pomagać, kiedy osoba w depresji nie ma na nic siły?

W depresji nawet zorganizowanie pomocy może być trudne. Zamiast mówić wyłącznie: „powinieneś iść do psychologa”, można zaproponować coś konkretnego — pomóc znaleźć psychologa lub psychoterapeutę, umówić konsultację albo przypomnieć o spotkaniu.

Pomocne bywają również zwyczajne rzeczy: zakupy, przygotowanie posiłku, wspólny spacer czy po prostu regularny kontakt.

Warto jednocześnie uważać, aby pomoc nie zamieniła się w całkowite przejęcie życia drugiej osoby. Wspierać nie znaczy robić wszystko za nią.

Co zrobić, gdy bliska osoba nie chce psychoterapii?

Nie zawsze można przekonać dorosłego człowieka do leczenia. Nacisk, kłótnie i stawianie diagnozy na własną rękę mogą dodatkowo utrudnić rozmowę.

Można natomiast powiedzieć wprost, co nas niepokoi:

„Od kilku tygodni prawie nie wychodzisz z domu, źle śpisz i mówisz, że nic nie ma sensu. Martwię się o Ciebie.”

Pierwsza konsultacja z psychologiem lub psychoterapeutą nie oznacza automatycznie rozpoczęcia wielomiesięcznej terapii. Może być po prostu pierwszym krokiem do zrozumienia, co się dzieje i jaka pomoc jest potrzebna.

W depresji psychoterapia jest jedną z metod leczenia, a w zależności od obrazu i nasilenia objawów potrzebna może być również konsultacja psychiatryczna i farmakoterapia.

Kiedy trzeba potraktować sytuację jako pilną?

Jeżeli osoba mówi, że nie chce żyć, chciałaby umrzeć, jest ciężarem dla innych albo rozważa odebranie sobie życia, nie należy traktować takich wypowiedzi jako sposobu zwracania na siebie uwagi.

Można zapytać bezpośrednio o myśli samobójcze. Samo zadanie takiego pytania nie „podsuwa” człowiekowi pomysłu na samobójstwo.

Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, potrzebna jest natychmiastowa lokalna pomoc kryzysowa lub medyczna. W takiej sytuacji nie należy czekać na zwykłą konsultację psychoterapeutyczną online ani pozostawiać osoby samej.

Czy bliski może uczestniczyć w pomaganiu podczas terapii?

Najważniejsza praca terapeutyczna odbywa się między osobą korzystającą z psychoterapii a terapeutą, ale wsparcie otoczenia może mieć duże znaczenie poza sesjami.

Warto pytać, jakiej pomocy dana osoba rzeczywiście potrzebuje, zamiast zakładać, że wiemy to lepiej od niej.

Jako psychoterapeuta zwracam też uwagę na coś, o czym bliscy często zapominają: nie można wziąć odpowiedzialności za czyjeś zdrowienie na siebie. Można towarzyszyć, zachęcać do leczenia i reagować w sytuacji zagrożenia, ale partner, rodzic czy przyjaciel nie może stać się terapeutą.

Pomagając osobie z depresją, zadbaj również o siebie

Towarzyszenie komuś w depresji może trwać miesiącami i być emocjonalnie obciążające. Zmęczenie, frustracja czy potrzeba odpoczynku nie oznaczają braku troski.

Jeżeli cała relacja zaczyna koncentrować się wokół choroby, warto również zadbać o własne granice i wsparcie.

Czasami to właśnie bliska osoba zgłasza się na konsultację psychologiczną, ponieważ nie wie, jak pomagać, jak rozmawiać albo gdzie kończy się wsparcie, a zaczyna odpowiedzialność, której nie jest w stanie unieść.

Psychoterapia indywidualna online może być więc pomocą zarówno dla osoby doświadczającej depresji, jak i — w odpowiednich sytuacjach — dla jej bliskiego, który próbuje odnaleźć się w tej relacji.

Witold Prymakowski — psycholog, psychoterapeuta, dyrektor kliniczny Psychology Change.