Kryzysy w związku – po ilu latach pojawiają się najczęściej i z czego wynikają?

„Pierwszy kryzys po trzech latach”, „magiczne siedem lat”, „kryzys po dziesięciu latach małżeństwa” — w popularnych poradnikach łatwo znaleźć gotowy kalendarz problemów w związku.

Badania pokazują jednak bardziej złożony obraz. Nie istnieje jeden rok związku, w którym pary powinny spodziewać się kryzysu. Wiemy natomiast, że satysfakcja z relacji zmienia się wraz z jej trwaniem, a niektóre momenty życia pary mogą być szczególnie wymagające. Duża metaanaliza obejmująca 165 039 osób wykazała, że satysfakcja z relacji przeciętnie spadała w pierwszych 10 latach, osiągając najniższy poziom około 10. roku. roku, a następnie rosła. Największe spadki obserwowano jednak już w pierwszych latach związku.

Z mojej perspektywy, jako psychologa, bardziej użyteczne niż pytanie „w którym roku przyjdzie kryzys?” jest pytanie: „co zmieniło się w naszym życiu i w sposobie, w jaki jesteśmy ze sobą?”.

Czy kryzys po 7 latach naprawdę istnieje?

Słynny „kryzys siódmego roku” nie wziął się całkowicie znikąd. Badania demograficzne pokazują, że ryzyko rozpadu małżeństwa może początkowo wzrastać, osiągać maksimum, a następnie spadać. Nie oznacza to jednak, że siódmy rok jest biologicznie czy psychologicznie zaprogramowanym momentem kryzysu.

Co więcej, ryzyko rozwodu i kryzys relacji to nie to samo. Para może przeżywać poważne trudności, a mimo to pozostawać razem. Inny związek może zakończyć się bez długotrwałego, otwartego konfliktu.

Nie traktowałbym więc siódmego roku jako termin ważności związku.

Dlaczego pierwsze lata związku bywają trudne?

Początek relacji często opiera się na silnym zaangażowaniu emocjonalnym i intensywnej koncentracji na partnerze. Z czasem związek staje się częścią codzienności.

Pojawiają się wspólne obowiązki, finanse, praca, mieszkanie i decyzje dotyczące przyszłości. Partnerzy poznają również te cechy drugiej osoby, które na początku relacji były mniej widoczne.

To nie musi oznaczać utraty miłości. Zmienia się jednak kontekst, w którym para funkcjonuje.

Badania podłużne wskazują, że satysfakcja z relacji często spada w pierwszych latach jej trwania. Jednocześnie istnieją duże różnice między poszczególnymi parami.

Czy pojawienie się dziecka wywołuje kryzys w związku?

Narodziny dziecka są jedną z największych zmian w życiu pary. Zmieniają podział obowiązków, ilość snu, czas dla siebie, finanse oraz możliwości spontanicznego spędzania czasu razem.

Metaanalizy pokazują spadek satysfakcji z relacji po narodzinach pierwszego dziecka. Nowsza analiza 49 badań wykazała średni spadek od ciąży do pierwszego roku po porodzie oraz mniejszy dalszy spadek między pierwszym a drugim rokiem.

Trzeba jednak uważać z wnioskiem, że „dziecko psuje związek”. W części badań spadek satysfakcji obserwowano w podobnym okresie również u par, które nie zostały rodzicami. Starsza metaanaliza prawie 6000 uczestników pokazała właśnie taki bardziej złożony obraz.

Rodzicielstwo może więc zwiększyć obciążenie relacji, ale nie przesądza o pojawieniu się kryzysu.

Z czego najczęściej wynika kryzys w związku?

Czas trwania związku sam w sobie niewiele wyjaśnia.

Za kryzysem mogą stać zmiany, które wydarzyły się w życiu partnerów. Narodziny dziecka, przeprowadzka, emigracja, problemy finansowe czy intensywna praca potrafią znacząco ograniczyć ilość czasu i energii dostępnych dla relacji.

Czasem ważniejszy jest jednak sposób, w jaki para radzi sobie z trudnościami.

Partnerzy mogą przez lata powtarzać ten sam konflikt. Jedna osoba domaga się rozmowy, a druga się wycofuje. Im bardziej pierwsza naciska, tym bardziej druga unika kontaktu. Z czasem oboje zaczynają reagować już nie tylko na aktualny problem, lecz także na wcześniejsze doświadczenia z podobnymi konfliktami.

W codziennej pracy klinicznej często interesuje mnie więc nie tylko to, o co para się kłóci. Równie ważne jest to, jaki mechanizm uruchamia się między partnerami za każdym razem, gdy pojawia się trudność.

Czy spadek satysfakcji oznacza, że związek się kończy?

Nie.

W praktyce bardziej istotne od samego pojawienia się kryzysu może być więc to, co para z nim robi.

Partnerzy nadal potrafią ze sobą rozmawiać? Próbują zrozumieć swoje potrzeby? Konflikt prowadzi do zmiany, czy tylko powtarza się w kolejnych wersjach?

Kiedy warto rozważyć psychoterapię par?

Na psychoterapię par nie trzeba przychodzić dopiero wtedy, gdy jedna osoba spakuje walizki.

Powodem może być powtarzający się konflikt, utrata bliskości albo trudność w rozmowie o ważnych sprawach. Czasem partnerzy zauważają, że zaczynają żyć obok siebie. Innym razem kryzys pojawia się po konkretnej zmianie: narodzinach dziecka, przeprowadzce czy emigracji.

Z mojego doświadczenia klinicznego wynika, że sam staż związku mówi mi o parze stosunkowo niewiele. Znacznie więcej mówi sposób, w jaki partnerzy reagują na siebie wtedy, gdy ich potrzeby zaczynają się różnić.

Psychoterapia par nie ma na celu rozstrzygania, kto ma rację. Może pomóc zobaczyć wzorzec, który powtarza się pomiędzy partnerami, i sprawdzić, czy oboje są gotowi go zmieniać.

Jeżeli natomiast w związku występują przemoc, groźby lub przymusowa kontrola, klasyczna terapia par nie zawsze będzie właściwym pierwszym krokiem. Priorytetem powinno być bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy.

Kryzys w związku nie ma daty w kalendarzu

Nie warto czekać na trzeci, siódmy czy dziesiąty rok związku.

Pary przechodzą przez różne etapy w różnym czasie. Znacznie bardziej użyteczne jest obserwowanie zmian zachodzących wewnątrz relacji niż liczenie lat od pierwszej randki.

Jeżeli te same konflikty stale powracają, znika bliskość albo coraz trudniej ze sobą rozmawiać, może to być wystarczający powód, żeby przyjrzeć się relacji wcześniej.

W Psychology Change prowadzimy psychoterapię par online. Z tej formy pomocy mogą korzystać również pary mieszkające poza Polską i chcące prowadzić terapię w języku polskim.

Autor:

Witold Prymakowski
psycholog, psychoterapeuta, dyrektor kliniczny Psychology Change

Źródła

Bühler J.L. i wsp., Development of relationship satisfaction across the life span: A systematic review and meta-analysis, Psychological Bulletin, 2021.
Kulu H., Marriage Duration and Divorce: The Seven-Year Itch or a Lifelong Itch?, Demography, 2014.
Mitnick D.M., Heyman R.E., Smith Slep A.M., Changes in Relationship Satisfaction Across the Transition to Parenthood: A Meta-Analysis, Journal of Family Psychology, 2009.Bogdan I. i wsp., Transition to Parenthood and Marital Satisfaction: A Meta-Analysis, Frontiers in Psychology, 2022. Bühler J.L. i wsp., How relationship satisfaction changes within and across romantic relationships: Evidence from a large longitudinal study, Journal of Personality and Social Psychology, 2024.