Dobór terapeuty przez algorytm czy rozmowę z psychologiem? Dlaczego człowiek ma znaczenie?

Wybór terapeuty to jedna z pierwszych decyzji, przed którymi staje osoba rozpoczynająca psychoterapię. Coraz częściej pomagają w tym algorytmy, które na podstawie odpowiedzi w formularzu proponują konkretnego specjalistę. Czy jednak automatyczne dopasowanie może zastąpić rozmowę z doświadczonym psychologiem, który potrafi lepiej zrozumieć indywidualne potrzeby pacjenta?

Dobór terapeuty to nie tylko dopasowanie problemu do specjalizacji. To również próba zrozumienia sytuacji pacjenta, jego oczekiwań, wcześniejszych doświadczeń i tego, z jaką osobą może nawiązać dobrą współpracę.

W klinice Psychology Change zdecydowaliśmy się na inne rozwiązanie. Zamiast automatycznego przydzielania terapeuty oferujemy każdemu nowemu pacjentowi bezpłatną, 20-minutową rozmowę z doświadczonym psychologiem i psychoterapeutą.

Dobór terapeuty przez algorytm. Jak to działa?

Systemy automatycznego doboru terapeutów opierają się na informacjach przekazanych przez użytkownika. Mogą uwzględniać rodzaj zgłaszanego problemu, preferowaną formę terapii, dostępność terminów czy doświadczenie specjalistów.

Takie narzędzia pomagają uporządkować wybór, szczególnie na platformach współpracujących z dużą liczbą terapeutów.

Mają jednak pewne ograniczenie. Pracują na informacjach, które pacjent potrafi i zdecyduje się przekazać.

A osoba zgłaszająca się po pomoc nie zawsze wie, co jest źródłem jej trudności.

Ktoś może zaznaczyć w formularzu „problemy w związku”, chociaż podczas rozmowy okazuje się, że od wielu lat doświadcza silnego lęku przed odrzuceniem. Inna osoba szuka pomocy z powodu stresu, ale dopiero w trakcie konsultacji zaczyna opowiadać o wyczerpaniu, utracie zainteresowań i trudnościach z codziennym funkcjonowaniem.

Formularz może zebrać wiele cennych informacji. Nie zawsze jednak pozwala wyjaśnić ich znaczenie.

Indywidualny dobór terapeuty. Co daje rozmowa z psychologiem?

W bezpośrednim kontakcie specjalista nie musi ograniczać się do wcześniej przygotowanego zestawu pytań.

Może dopytać o sytuację, która wydaje się szczególnie ważna, pomóc uporządkować zgłaszane trudności i wyjaśnić pacjentowi dostępne możliwości pomocy.

Znaczenie ma również sposób, w jaki człowiek opowiada o swoich doświadczeniach. Czasami dopiero podczas rozmowy znajduje słowa, które pozwalają mu dokładniej nazwać problem.

Doświadczony psycholog potrafi dostosować przebieg konsultacji do konkretnej osoby, zamiast oczekiwać, że to pacjent dopasuje swoją historię do gotowych kategorii.

Nie oznacza to, że algorytmy nie mogą wspierać procesu doboru. Mogą być użytecznym narzędziem organizacyjnym. Nie należy jednak utożsamiać automatycznego dopasowania danych z indywidualną oceną potrzeb psychologicznych.

Znajomość terapeuty to coś więcej niż przeczytanie jego profilu

Wybierając psychoterapeutę, zwykle zwracamy uwagę na wykształcenie, doświadczenie zawodowe i obszary specjalizacji.

To ważne informacje, ale nie mówią wszystkiego o sposobie pracy konkretnej osoby.

Dwóch terapeutów może mieć podobne kwalifikacje, a jednocześnie różnić się stylem prowadzenia rozmowy, podejściem do pacjenta czy doświadczeniem w pracy z określonymi trudnościami.

Dlatego w indywidualnym doborze znaczenie ma nie tylko znajomość problemu pacjenta, lecz także dobra znajomość zespołu klinicznego.

Osoba odpowiedzialna za rekomendowanie terapeuty powinna rozumieć, jakie kompetencje mają poszczególni specjaliści, z jakimi pacjentami pracują i w jakich sytuacjach ich doświadczenie może być szczególnie pomocne.

Tego rodzaju wiedza pozwala podejmować decyzję na podstawie szerszego obrazu niż same informacje zamieszczone w internetowym profilu.

Dlaczego doborem terapeuty powinien zajmować się kompetentny specjalista?

Wstępna konsultacja nie powinna być jedynie rozmową organizacyjną o dostępnych terminach.

Osoba pomagająca pacjentowi w wyborze psychoterapeuty musi rozumieć, czym różnią się poszczególne formy pomocy, znać możliwości zespołu i umieć rozpoznać sytuacje wymagające dodatkowej konsultacji.

Nie chodzi o to, że student psychologii lub osoba zajmująca się obsługą pacjentów nie może pomagać w organizacji terapii. Może wykonywać w tym zakresie bardzo ważną pracę.

Czym innym jest jednak zapisanie pacjenta na wizytę, a czym innym merytoryczna ocena jego potrzeb i rekomendowanie konkretnego psychoterapeuty.

To drugie zadanie wymaga odpowiednich kompetencji i doświadczenia klinicznego.

Jak wygląda indywidualny dobór terapeuty w klinice Psychology Change?

W naszej klinice każdy nowy pacjent rozpoczyna od bezpłatnej konsultacji wstępnej, która trwa 20 minut.

Prowadzi ją Witold Prymakowski, psycholog, psychoterapeuta i dyrektor kliniczny Psychology Change, posiadający ponad 15 lat doświadczenia w pracy z pacjentami.

Jako dyrektor kliniczny zna zespół terapeutyczny, kompetencje poszczególnych specjalistów, ich doświadczenie oraz sposób pracy.

Podczas rozmowy pacjent może opowiedzieć o tym, co skłoniło go do szukania pomocy. Nie musi znać nazw nurtów psychoterapeutycznych ani wiedzieć, jaki specjalista będzie dla niego odpowiedni.

Wspólnie omawiane są zgłaszane trudności, oczekiwania i możliwe kierunki dalszej pracy.

Na tej podstawie dyrektor kliniczny proponuje terapeutę, którego kompetencje i doświadczenie najlepiej odpowiadają potrzebom pacjenta.

Konsultacja nie jest pełną diagnozą ani sesją psychoterapii. Pozwala jednak na indywidualne poznanie sytuacji osoby szukającej pomocy, zanim rozpocznie ona regularne spotkania.

Ponad 98% trafności doboru terapeuty w badaniu Psychology Change

Postanowiliśmy również sprawdzić, jak nasz model doboru sprawdza się w praktyce.

Przeprowadziliśmy wewnętrzne badanie obejmujące 300 pacjentów, którzy odbyli bezpłatną konsultację wstępną i zostali skierowani do terapeuty.

Analizowaliśmy ich dalszy proces oraz satysfakcję z dopasowania specjalisty.

Wynik przekroczył 98% według przyjętych przez klinikę kryteriów oceny trafności doboru terapeuty.

To rezultat, który ma dla nas szczególne znaczenie. Pokazuje, jak indywidualny proces doboru sprawdzał się w badanej grupie pacjentów.

Warto jednak wyraźnie zaznaczyć, że wynik nie oznacza 98% skuteczności leczenia ani nie stanowi naukowego dowodu wyższości rozmowy nad algorytmami. Jest rezultatem wewnętrznego badania Kliniki Psychology Change.

Daje nam natomiast podstawę do pozytywnej oceny własnego modelu doboru i dalszego monitorowania satysfakcji pacjentów.

Czy dobrze dobrany terapeuta gwarantuje udaną psychoterapię?

Relacja terapeutyczna rozwija się podczas spotkań. Pacjent stopniowo poznaje sposób pracy specjalisty, a terapeuta coraz lepiej rozumie jego doświadczenia i potrzeby.

Badania psychologiczne pokazują, że jakość przymierza terapeutycznego ma istotny związek z wynikami psychoterapii i satysfakcją pacjenta.

Dlatego warto zadbać o warunki sprzyjające budowaniu tej relacji już na etapie pierwszego kontaktu z kliniką.

Indywidualny dobór nie zastępuje późniejszej oceny współpracy. Jest próbą stworzenia możliwie dobrego punktu wyjścia.

Technologia może pomagać, ale nie musi zastępować człowieka

Nie ma powodu, aby przeciwstawiać nowoczesne technologie profesjonalnej pomocy psychologicznej.

Elektroniczne formularze, systemy rezerwacji czy narzędzia porządkujące informacje mogą ułatwiać dostęp do psychoterapii.

Warto jednak zastanowić się, które decyzje powinny pozostać w rękach doświadczonych specjalistów.

W klinice Psychology Change uważamy, że dobór terapeuty jest właśnie taką decyzją.

Za każdą osobą zgłaszającą się po pomoc stoi indywidualna historia, której nie zawsze da się sprowadzić do kilku odpowiedzi.

Dlatego oferujemy możliwość bezpośredniej rozmowy z psychologiem i psychoterapeutą, który zna zarówno potrzeby pacjentów, jak i kompetencje zespołu.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o kryteriach wyboru specjalisty, przeczytaj również nasz poradnik Jak wybrać psychoterapeutę online?.

A jeśli szukasz pomocy dla siebie, możesz rozpocząć od bezpłatnej, 20-minutowej konsultacji wstępnej.

Zanim wybierzesz terapeutę, porozmawiaj z człowiekiem, który pomoże Ci podjąć tę decyzję.

Źródła i literatura

1. Prusiński, T. Szacowanie przymierza terapeuty i pacjenta w procesie indywidualnej psychoterapii. Adaptacja i właściwości psychometryczne Skali Przymierza w Działaniu (WAI). Badania wstępne. Polskie Forum Psychologiczne.
2. Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., Horvath, A. O. (2018). The Alliance in Adult Psychotherapy: A Meta-Analytic Synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172
3. Psychology Change. Wewnętrzne badanie trafności doboru terapeuty i satysfakcji pacjentów, N = 300. Dane niepublikowane.

Autor: Mariusz Motyka, psycholog, opiekun terapii w klinice Psychology Change