Jak wybrać dobrego psychoterapeutę online i po czym poznać właściwego specjalistę?

W swojej pracy często spotykam się z pytaniem: czym się kierować przy wyborze odpowiedniego terapeuty? Wybór psychoterapeuty online nie powinien sprowadzać się do porównywania opinii, liczby certyfikatów ani długości opisu na stronie. Kwalifikacje są ważne, ale nie wystarczą. Liczy się również doświadczenie w pracy z konkretnym problemem, standardy zawodowe oraz to, co dzieje się między pacjentem a terapeutą podczas pierwszych spotkań.

Jako psychoterapeuta zwracam uwagę przede wszystkim na jedno: dobry specjalista nie musi być „najlepszy” w ogóle, za to powinien być odpowiednio przygotowany do pracy właśnie z Twoim problemem.

Jak sprawdzić kwalifikacje psychoterapeuty?

Warto zacząć od podstaw: wykształcenia, szkoły psychoterapii, ukończonych szkoleń oraz informacji o superwizji. Samo określenie „terapeuta” nie mówi jeszcze, jakie przygotowanie ma dana osoba.

Ważne jest również doświadczenie w pracy z konkretnym obszarem. Terapeuta może mieć bardzo dobre przygotowanie zawodowe, a jednocześnie nie zajmować się uzależnieniami, terapią par czy określonymi zaburzeniami.

Dlatego zamiast pytać tylko: „Czy to dobry terapeuta?”, lepiej zapytać: czy to odpowiedni terapeuta do problemu, z którym się zgłaszam?

Czy psychoterapeuta w trakcie szkolenia to zły wybór?

Nie. Sam fakt, że ktoś jest w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego, nie oznacza braku kompetencji. Szkolenia trwają kilka lat i obejmują praktykę oraz pracę pod superwizją.

Jako psychoterapeuta nie oceniałbym specjalisty wyłącznie przez pryzmat tego, czy ma już certyfikat końcowy. Znaczenie ma również to, gdzie się szkoli, na jakim etapie jest, jakie ma doświadczenie oraz czy regularnie korzysta z superwizji.

Co powinno się wydarzyć podczas pierwszych spotkań?

Pierwsze konsultacje służą poznaniu problemu, oczekiwań pacjenta oraz ocenie, jaka forma pomocy będzie odpowiednia. To również czas na ustalenie zasad współpracy oraz zadawanie pytań.

Profesjonalny psychoterapeuta nie powinien po pierwszym spotkaniu gwarantować rezultatu ani dokładnie przewidywać, ile potrwa terapia. Powinien natomiast umieć wyjaśnić, jak rozumie problem i dlaczego proponuje określony sposób dalszej pracy.

Z mojej perspektywy ważnym sygnałem jest też to, czy terapeuta potrafi powiedzieć: „na tym etapie jeszcze nie wiem” albo „ten problem wymaga dodatkowej konsultacji”. Profesjonalizm nie polega na posiadaniu natychmiastowej odpowiedzi na wszystko.

Czy dyskomfort oznacza, że terapeuta jest źle dobrany?

Niekoniecznie. Psychoterapia może dotykać bolesnych doświadczeń, trudnych emocji i schematów, których wcześniej nie chcieliśmy oglądać z bliska. Dyskomfort sam w sobie nie oznacza więc złego dopasowania.

Czym innym jest jednak poczucie bycia regularnie ocenianym, zawstydzanym lub lekceważonym, przekraczanie granic czy brak możliwości powiedzenia terapeucie, że coś w jego sposobie pracy budzi wątpliwości.

Dobra relacja terapeutyczna nie oznacza, że zawsze jest komfortowo. Powinna jednak dawać poczucie bezpieczeństwa do rozmowy również o trudnych reakcjach wobec samego terapeuty i procesu terapii.

Jakie zachowania psychoterapeuty powinny wzbudzić ostrożność?

Sygnałem ostrzegawczym mogą być obietnice bardzo szybkiego lub gwarantowanego efektu, naruszanie granic, bagatelizowanie problemu czy narzucanie pacjentowi własnych decyzji dotyczących jego życia.

Jako psychoterapeuta za ważny element profesjonalizmu uważam również znajomość granic własnych kompetencji. Czasami właściwą decyzją jest skierowanie pacjenta do psychiatry, lekarza albo terapeuty o większym doświadczeniu w tym obszarze. Odmowa podjęcia terapii nie zawsze jest więc czymś negatywnym, czasem właśnie świadczy o odpowiedzialności specjalisty.

Czy psychoterapia online jest odpowiednia dla każdego?

Nie w każdej sytuacji. Poza charakterem problemu znaczenie mają aktualny stan pacjenta, bezpieczeństwo oraz możliwość zapewnienia prywatnych warunków do rozmowy.

Dobry psychoterapeuta online powinien ocenić nie tylko czy może rozpocząć pracę z daną osobą, ale również, czy forma zdalna jest w jej sytuacji odpowiednia. W niektórych przypadkach potrzebna może być pomoc stacjonarna, konsultacja psychiatryczna lub inna forma wsparcia.

Po czym poznać, że wybór był dobry?

Nie po tym, że terapeuta zawsze się z nami zgadza albo że każda sesja kończy się poczuciem ulgi. Dobrym sygnałem jest raczej stopniowo budowane poczucie bezpieczeństwa, szacunek do granic, możliwość szczerej rozmowy i przekonanie, że terapeuta próbuje zrozumieć konkretną osobę, a nie dopasować ją do gotowego schematu.

Kwalifikacje możemy sprawdzić jeszcze przed pierwszą konsultacją. Dopasowanie i jakość relacji terapeutycznej można ocenić dopiero w bezpośrednim kontakcie.

Autor: Witold Prymakowski, psycholog, psychoterapeuta, dyrektor kliniczny kliniki Psychology Change.