Mój partner jest hipochondrykiem. Ciągle martwi się o zdrowie, doszukuje się objawów poważnych chorób, analizuje wyniki badań i potrzebuje zapewnień, że nic mu nie grozi. Staram się go wspierać, ale coraz częściej czuję bezradność. Mam wrażenie, że niezależnie od tego, co powiem, jego lęk i tak wróci.

Jeśli rozpoznajesz w tym opisie swój związek, prawdopodobnie wiesz, jak trudno pogodzić troskę o bliską osobę z własnym zmęczeniem.

Bo kiedy jedna osoba nieustannie boi się choroby, ten lęk rzadko pozostaje wyłącznie jej problemem. Z czasem może wpływać na wspólne plany, codzienne rozmowy, poczucie bezpieczeństwa i bliskość między partnerami.

Kiedy lęk o zdrowie zaczyna rządzić związkiem

Wyobraź sobie zwyczajną sobotę. Macie plany, może wybieracie się na wycieczkę albo spotkanie ze znajomymi. Nagle partner zauważa coś niepokojącego: ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, dziwne uczucie w brzuchu.

Początkowo reagujesz troską. Pytasz, co się dzieje, proponujesz odpoczynek. Partner zaczyna jednak sprawdzać objawy w internecie. Po kilkunastu minutach jest przekonany, że może chodzić o poważną chorobę.

Próbujesz go uspokoić. Przypominasz o niedawnych badaniach, prawidłowych wynikach, zapewnieniach lekarza. Przez chwilę wydaje się, że sytuacja została opanowana.

Niedługo później pojawia się kolejne pytanie: „Ale skąd mamy pewność, że lekarz niczego nie przeoczył?”.

Wasze plany przestają mieć znaczenie. Cała uwaga skupia się na zdrowiu partnera.

Jeżeli podobne sytuacje powtarzają się regularnie, trudno nie odczuwać frustracji. Tym bardziej, że z perspektywy osoby doświadczającej lęku zagrożenie jest zupełnie realne.

Hipochondria to nie udawanie choroby

Potoczne określenie „hipochondryk” często kojarzy się z kimś, kto przesadza, wymyśla choroby albo próbuje zwrócić na siebie uwagę. Tymczasem silny lęk o zdrowie nie jest świadomym udawaniem.

Człowiek może odczuwać rzeczywiste doznania fizyczne, ale interpretować je jako sygnały poważnego zagrożenia. Niewielki ból głowy staje się powodem do obaw o chorobę neurologiczną, a przyspieszone bicie serca wywołuje strach przed chorobami kardiologicznymi.

Współcześnie zamiast dawnego określenia „hipochondria” częściej mówi się o lęku o zdrowie. Nie każdy człowiek, który często martwi się chorobami, ma jednak zaburzenie psychiczne.

Warto to rozumieć, ponieważ partner nie potrzebuje kolejnej osoby, która przekona go, że przesadza. Potrzebuje pomocy w radzeniu sobie z lękiem, którego sam nie potrafi opanować.

Więcej o samym mechanizmie przeczytasz w naszym artykule poświęconym hipochondrii.

Mój partner jest hipochondrykiem. Dlaczego moje zapewnienia nigdy nie wystarczają?

To jedno z najbardziej wyczerpujących doświadczeń dla bliskich osób.

Partner pyta, czy dany objaw może oznaczać chorobę. Odpowiadasz, że raczej nie, przypominasz wyniki badań albo próbujesz znaleźć racjonalne wyjaśnienie.

Przez chwilę jest spokojniejszy.

Problem polega na tym, że zapewnienie usuwa napięcie, ale niekoniecznie zmienia sposób, w jaki partner reaguje na niepewność dotyczącą zdrowia.

Kiedy pojawia się kolejna wątpliwość, znów potrzebuje potwierdzenia, że wszystko jest w porządku. Z czasem może coraz bardziej polegać na Twoich odpowiedziach, zamiast uczyć się radzić sobie z niepewnością.

W psychologii nazywa się to poszukiwaniem zapewnień. Zachowanie to może podtrzymywać lęk o zdrowie, mimo że intencją obu osób jest jego zmniejszenie.

Nie oznacza to, że masz przestać okazywać troskę.

Istnieje różnica między wspieraniem człowieka, który się boi, a nieustannym przekonywaniem go, że nie ma powodu do strachu.

Jak rozmawiać z partnerem, który ciągle boi się choroby?

Najtrudniejsze jest często znalezienie sposobu rozmowy, który nie będzie ani lekceważeniem, ani kolejną wielogodzinną dyskusją o objawach.

Zamiast po raz dziesiąty zapewniać, że partner jest zdrowy, możesz powiedzieć:

„Widzę, że bardzo się boisz. Rozumiem, że to dla ciebie trudne. Ale zauważam też, że nawet kiedy rozmawiamy o tym przez godzinę, po chwili znów zaczynasz się martwić. Może powinniśmy zastanowić się, jak pomóc ci z samym lękiem?”.

Taka rozmowa przenosi uwagę z kolejnej podejrzewanej choroby na trudność, która stale wraca.

Ważne jest również, aby nie prowadzić jej wyłącznie w chwili największego napięcia. Kiedy partner jest przerażony, może nie być gotowy do spokojnego przyjrzenia się własnym reakcjom.

Znacznie lepiej wrócić do tematu, gdy oboje będziecie spokojniejsi.

Nie chodzi przy tym o ignorowanie rzeczywistych problemów zdrowotnych. Nowe lub niepokojące objawy powinny być odpowiednio oceniane pod kątem medycznym. Lęk o zdrowie nie oznacza przecież, że człowiek nie może zachorować.

Możesz kochać partnera i jednocześnie mieć dość jego lęku

O tym doświadczeniu mówi się znacznie rzadziej.

Na początku starasz się pomagać. Z czasem jednak zauważasz, że coraz więcej Waszych rozmów dotyczy zdrowia, badań i możliwych chorób. Zaczynasz przewidywać, które sytuacje mogą wywołać kolejny niepokój. Czasami rezygnujesz z własnych potrzeb, żeby nie dokładać partnerowi stresu.

W końcu pojawia się złość.

A zaraz po niej poczucie winy.

Bo jak można się złościć na człowieka, który naprawdę cierpi?

Można.

Współczucie dla partnera nie unieważnia Twojego zmęczenia. Masz prawo potrzebować odpoczynku, spontaniczności, zwyczajnych rozmów i wspólnego czasu, który nie będzie podporządkowany kolejnym obawom.

Jeżeli nieustannie odkładasz własne potrzeby, relacja może stopniowo tracić równowagę. Jedna osoba staje się przede wszystkim tą, która się boi, a druga tą, która ma uspokajać.

W takim układzie coraz trudniej być po prostu partnerami.

Jak żyć z hipochondrykiem i  stawiać granice w związku?

Granice nie muszą oznaczać odmowy pomocy.

Możesz powiedzieć: „Chcę cię wspierać, ale nie potrafię codziennie przez kilka godzin analizować możliwych chorób. Widzę, że to nie przynosi ci trwałej ulgi, a mnie coraz bardziej wyczerpuje”.

To nie jest odrzucenie partnera. To uczciwe nazwanie sytuacji, w której dotychczasowy sposób radzenia sobie z lękiem przestał Wam obojgu służyć.

Warto też pamiętać, że zmiana utrwalonych zachowań rzadko następuje natychmiast. Jeżeli przez lata odpowiadałaś na każde pytanie dotyczące zdrowia, partner może początkowo reagować niepokojem na zmianę Twojego zachowania.

Dlatego lepiej rozmawiać o granicach wspólnie, z wyprzedzeniem, niż wprowadzać je nagle podczas kolejnego kryzysu.

Nie musisz stać się terapeutą swojego partnera, żeby być dla niego ważnym źródłem wsparcia.

Co zrobić, jeśli partner nie chce szukać pomocy?

Być może wielokrotnie proponowałaś psychoterapię, ale słyszałaś, że problem nie leży w lęku, tylko w możliwości przeoczenia poważnej choroby.

To zrozumiałe, że osoba przekonana o zagrożeniu zdrowia może traktować sugestię psychoterapii jak lekceważenie swoich obaw.

Dlatego zamiast przekonywać ją, że „nic jej nie jest”, warto mówić o cierpieniu, które już teraz jest widoczne.

„Nie wiem, czy wszystkie twoje obawy dotyczące zdrowia są uzasadnione. Widzę jednak, jak bardzo się nimi męczysz. Chciałabym, żebyś mógł żyć spokojniej, niezależnie od tego, czy akurat coś cię boli”.

Psychoterapia nie polega na przekonywaniu pacjenta, że nigdy nie zachoruje. Może natomiast pomóc zmienić sposób reagowania na niepewność, doznania z ciała i myśli o chorobach.

Jeżeli partner nie jest gotowy na pomoc, nie możesz podjąć tej decyzji za niego. Możesz jednak samodzielnie skorzystać ze wsparcia, aby lepiej zrozumieć własne reakcje, potrzeby i granice.

Mój partner jest hipochondrykiem. Czy nasz związek może znów być spokojny?

Jeśli myślisz „mój partner jest hipochondrykiem i całe nasze życie kręci się wokół jego zdrowia”, pamiętaj, że ten lęk nie musi na zawsze określać sposobu, w jaki funkcjonujecie jako para.

Zmiana jest możliwa, szczególnie gdy osoba doświadczająca lęku zaczyna rozumieć mechanizmy, które go podtrzymują, i podejmuje odpowiednią pracę terapeutyczną.

Nie oznacza to jednak, że cała odpowiedzialność za poprawę relacji spoczywa na partnerze, który dotychczas próbował uspokajać.

Warto przyjrzeć się również temu, jak oboje nauczyliście się reagować na lęk, co dzieje się między Wami w trudnych momentach i jak odzyskać przestrzeń na inne potrzeby.

Można być blisko człowieka, który się boi, nie pozwalając jednocześnie, by jego lęk kierował całym wspólnym życiem.

Jeżeli lęk o zdrowie wpływa na codzienne funkcjonowanie, pomocna może być psychoterapia indywidualna. Kiedy trudności zaczynają poważnie obciążać relację, warto również rozważyć psychoterapię par online.

W Klinice Psychology Change możesz rozpocząć od bezpłatnej 20-minutowej konsultacji,  podczas której wspólnie zastanowicie się, jaka forma pomocy będzie odpowiednia.

Autor

Witold Prymakowski Psycholog, psychoterapeuta, dyrektor kliniczny Psychology Change

Źródła

Oxford Health

CCI Health